De socratische gespreksmethode ontleent haar naam aan de griekse filosoof Socrates. De methode echter zoals die vandaag de dag in Nederland, België, Duitsland en enkele andere Noord-Europese landen wordt gepraktizeerd, grijpt vooral terug op het werk van de Duitse Filosoof Leonard Nelson en dat van zijn leerling Gustav Heckmann. In de eerste helft van de vorige eeuw begon Nelson socratische gesprekken te voeren in zijn onderwijs en richtte een eigen academie op, de Philosophisch-Politische Akademie, waarbinnen de socratische methode een belangrijke rol speelde. Deze academie, de PPA, bestaat nog en iedereen kan daar aan socratische gesprekken deelnemen.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw is de socratische methode in Nederland geïntroduceerd door Karel van der Leeuw, destijds vakdidacticus filosofie aan de Universiteit van Amsterdam.